e-KLZ — elektroniczna książka leczenia zwierząt: co wiesz, a czego jeszcze nie

Skąd wziął się obowiązek e-KLZ?

Podstawa prawna to art. 53 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Przepis nakłada na posiadaczy zwierząt, od których lub z których pozyskuje się żywność, obowiązek prowadzenia dokumentacji leczenia w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Głównego Lekarza Weterynarii. Każdemu rolnikowi mają zostać przydzielone indywidualne dane dostępowe.

Krajowy obowiązek nie wziął się znikąd — to bezpośrednia konsekwencja Rozporządzenia (UE) 2019/6 w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych [EUR-Lex], które od 28 stycznia 2022 r. wymaga zbierania danych o stosowaniu leków przeciwdrobnoustrojowych na poziomie poszczególnych gospodarstw i gatunków zwierząt. Chodzi o to, żeby UE mogła monitorować zużycie antybiotyków w hodowli — nie przez szacowanie na podstawie danych sprzedażowych hurtowni, lecz przez dane rzeczywiste z wizyt weterynaryjnych.

Kiedy system ruszy?

Tego nikt nie wie. Prace nad systemem ruszyły formalnie już w 2020 r. po spotkaniu w Głównym Inspektoracie Weterynarii z udziałem Ministerstwa Cyfryzacji i firm informatycznych. Mimo upływu kilku lat i zmiany przepisów system teleinformatyczny GLW nadal nie istnieje w wersji produkcyjnej.

Aktualnie trwa pilotaż z wybranymi klinikami i hodowcami świń koordynowanymi przez POLPIG. GLW zwrócił się do POLPIG o wskazanie weterynarii i hodowców, którzy chcą testować przygotowane rozwiązanie. Osoby wskazane przez POLPIG otrzymują dostęp do wersji testowej.

Były Główny Lekarz Weterynarii Krzysztof Jażdżewski wyjaśniał opóźnienie barierami organizacyjnymi: „Nie byliśmy strukturalnie przygotowani do przeprowadzenia tak dużego zamówienia na ten rozbudowany system." Według informacji z listopada 2025 r. pełne uruchomienie oceniane jest na 2–3 kolejne lata, co przesuwałoby realny start na okolice 2027–2028 r. [topagrar.pl]

Co istotne: art. 85 ustawy wyraźnie stanowi, że do czasu udostępnienia systemu przez GLW brak e-KLZ nie stanowi naruszenia przepisów. Nie grozi za to kara ani mandat. Dopiero po oficjalnym ogłoszeniu przez Ministra Rolnictwa o uruchomieniu systemu — z odpowiednim wyprzedzeniem — obowiązek stanie się egzekwowalny.

Co dokumentować teraz?

Brak systemu GLW nie zwalnia z dokumentowania leczenia jako takiego. Wynikające z Rozporządzenia (UE) 2019/6 (art. 108) [EUR-Lex] oraz Rozporządzenia (UE) 2016/429 (art. 102) [EUR-Lex] obowiązki ewidencji leków i leczenia obowiązują niezależnie od krajowego systemu teleinformatycznego.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi potwierdziło, że w okresie przejściowym dokumentację można prowadzić papierowo lub elektronicznie, na dotychczasowych wzorach [gov.pl]. Przepisy UE nie narzucają konkretnego formularza — ważna jest kompletność danych.

Co powinno znaleźć się w dokumentacji każdej wizyty leczniczej:

Warto prowadzić tę dokumentację w sposób, który będzie łatwy do przeniesienia do systemu GLW, kiedy ten w końcu ruszy. Dane gromadzone teraz chaotycznie lub wyłącznie na papierze będą trudne do zmapowania na pola elektronicznego systemu.

Co e-KLZ zmieni dla weterynarza terenowego?

Największa zmiana dotyczy widoczności historii leczenia stada. Dziś, jeśli do tego samego gospodarstwa jeżdżą dwaj weterynarze — każdy zna tylko swoje wizyty. To, co zapisał kolega, zna wyłącznie rolnik (i tylko jeśli chce pokazać). Po uruchomieniu e-KLZ każdy uprawniony lekarz obsługujący dany podmiot hodowlany będzie widział pełną historię. To dobre dla bezpieczeństwa zwierząt i żywności, ale wymaga zmiany nawyków.

Druga zmiana to nowy sposób raportowania zużycia antybiotyków. Dotychczas Polska raportuje do UE dane oparte na sprzedaży hurtowej — nie wiadomo, które leki trafiły do której grupy zwierząt ani do jakich gospodarstw. e-KLZ zastąpi ten szacunkowy system danymi rzeczywistymi z poziomu wizyty. Dla lekarzy terenowych oznacza to, że każde podanie antybiotyku będzie zasilać centralną bazę — co z kolei zwiększy nacisk na dokumentowanie wskazania i uzasadnienia terapii.

Trzecia konsekwencja to kontrola. Inspekcja Weterynaryjna zyska wgląd w dane na poziomie, który dziś jest nieosiągalny. Nikt nie mówi tego wprost w komunikatach, ale wynika to wprost z architektury systemu.

Jak Lecznica Terenowa przygotowuje się na e-KLZ?

Program rejestruje każdą wizytę z pełną dokumentacją podanych leków — numer serii, substancja czynna, ilość, karencje — już teraz, niezależnie od tego, kiedy GLW uruchomi swój system. Dane te są przechowywane w ustrukturyzowanej formie, co ułatwi ewentualny eksport lub integrację.

Szablony terapii pozwalają szybko rejestrować standardowe schematy leczenia bez ręcznego wpisywania każdego produktu od zera — co redukuje czas dokumentacji w terenie, gdzie nie ma miejsca na żmudne wypełnianie formularzy.

Gdy GLW opublikuje specyfikację techniczną systemu, będziemy pracować nad integracją. Na razie — dopóki specyfikacji nie ma — najlepsze, co można zrobić, to prowadzić rzetelną elektroniczną dokumentację we własnym oprogramowaniu.

Najczęstsze pytania o e-KLZ

Źródła

• Główny Inspektorat Weterynarii — „Książka leczenia zwierząt — była papierowa, będzie elektroniczna. Prace trwają"
• Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi — prowadzenie dokumentacji leczenia w oczekiwaniu na system teleinformatyczny
• top agrar Polska — Na jakim etapie jest wdrażanie e-KLZ?
• Tygodnik Rolniczy — Elektroniczna książka leczenia zwierząt. Od kiedy obowiązkowa?
• Top Agrar — Na jakim etapie jest wdrażanie e-KLZ? (marzec 2025)
• Rozporządzenie (UE) 2019/6 w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych — EUR-Lex